Một ngày không cần ví ở Trung Quốc
Khi chiếc ví trở thành món đồ lạc thời
Hãy thử hình dung các bạn đang đứng trước một sạp bánh bao nhỏ xíu ở một con hẻm Thượng Hải, tay cầm tờ tiền mặt, còn người bán chỉ mỉm cười và chỉ vào tấm bìa dán mã QR trên quầy. Người khách đứng sau giơ điện thoại lên, nghe một tiếng "tít" nhỏ, và thế là xong một giao dịch. Đó là cảnh tượng diễn ra hàng triệu lần mỗi ngày ở Trung Quốc, nơi chiếc ví da và xấp tiền giấy đang dần trở thành kỷ vật.
Theo số liệu của Ant Group, hơn 80% giao dịch tiêu dùng hằng ngày ở Trung Quốc hiện được xử lý qua thanh toán di động, biến đất nước tỷ dân này thành một trong những xã hội "không tiền mặt" nhất thế giới. Người Trung Quốc có hẳn một cụm từ cho thói quen này: 扫码支付/sǎo mǎ zhīfù, nghĩa là "quét mã thanh toán". Vậy điều gì đã làm nên cuộc cách mạng thầm lặng này, và nó thay đổi đời sống ra sao? Cùng tìm hiểu nhé.
Hai "ông lớn" nắm giữ cả thị trường
Toàn bộ hệ thống thanh toán di động của Trung Quốc xoay quanh hai cái tên. Cái tên đầu tiên là Alipay (支付宝 - zhīfùbǎo), dịch sát nghĩa là "kho báu thanh toán", thuộc Ant Group trong hệ sinh thái của Alibaba (阿里巴巴 - Ālǐbābā). Alipay ra đời từ năm 2004 với mục đích ban đầu khá đơn giản: làm trung gian giữ tiền để người mua và người bán trên sàn Taobao (淘宝 - Táobǎo) có thể tin tưởng nhau.
Cái tên thứ hai là WeChat Pay (微信支付 - Wēixìn Zhīfù), tính năng thanh toán nằm ngay trong ứng dụng nhắn tin WeChat của Tencent (腾讯 - Téngxùn). Dù ra mắt muộn hơn vào năm 2013, WeChat Pay bùng nổ chỉ sau một mùa Tết nhờ tính năng lì xì điện tử 红包/hóngbāo. Thay vì trao phong bao đỏ tận tay, hàng triệu gia đình bắt đầu "tranh giành" lì xì trong nhóm chat, và chính trò chơi vui vẻ ấy đã kéo cả một thế hệ liên kết tài khoản ngân hàng vào WeChat.
Tuy cùng làm một việc, hai ứng dụng lại mang hai "tính cách" khác nhau. WeChat trước hết là nơi kết nối con người, còn thanh toán chỉ là một tính năng đi kèm. Alipay thì thiên về tài chính và dịch vụ, từ trả hóa đơn điện nước, đặt vé tàu cho đến gửi tiết kiệm.
Một ngày sống chỉ với chiếc điện thoại
Thao tác cốt lõi của mọi giao dịch là 扫码/sǎo mǎ, tức quét mã QR. Có lúc khách quét mã dán trên quầy của cửa hàng, có lúc thu ngân quét mã hiện trên màn hình điện thoại của khách. Từ siêu thị lớn, quán mì ven đường, sạp trái cây cho đến bà cụ bán rau ngoài chợ, gần như nơi nào cũng có sẵn một tấm mã QR in sẵn.
Từ thao tác đơn giản ấy, cả một hệ sinh thái dịch vụ vận hành trơn tru. Người dân dùng điện thoại để gọi xe qua Didi (滴滴 - Dīdī), quẹt mã vào cửa tàu điện ngầm, mở khóa xe đạp công cộng, đặt đồ ăn giao tận nơi qua Meituan (美团 - Měituán) và mua sắm trực tuyến chỉ với vài cú chạm.
Ở nhiều nhà hàng, các bạn sẽ không thấy thực đơn giấy. Thay vào đó, mỗi bàn có một mã QR, quét vào sẽ mở ra 小程序/xiǎochéngxù (ứng dụng mini) để gọi món và trả tiền ngay trên điện thoại. Một số cửa hàng tiện lợi còn đi xa hơn với 刷脸支付/shuā liǎn zhīfù, trả tiền chỉ bằng gương mặt. Song song đó, đồng nhân dân tệ kỹ thuật số 数字人民币/shùzì rénmínbì do ngân hàng trung ương phát hành cũng đang được tích hợp dần vào các nền tảng quen thuộc.
Du khách nước ngoài có dùng được không?
Cách đây không lâu, đây từng là "nỗi khổ" của khách du lịch. Đến năm 2023, cả Alipay lẫn WeChat Pay đều yêu cầu tài khoản ngân hàng và số điện thoại Trung Quốc, khiến nhiều người cầm tiền mặt mà vẫn lúng túng trước quầy hàng.
Tin vui là mọi thứ đã thay đổi. Giờ đây, các bạn chỉ cần tải ứng dụng, xác minh danh tính bằng hộ chiếu và liên kết thẻ Visa hoặc Mastercard là có thể quét mã như người bản xứ. Các giao dịch dưới 200 tệ được miễn phí, còn trên mức đó sẽ chịu phí khoảng 3%.
Mặt trái của sự tiện lợi
Sự phổ biến quá nhanh cũng mang lại những rắc rối riêng. Một số cửa hàng từng từ chối nhận tiền mặt, khiến người cao tuổi không rành công nghệ và du khách gặp không ít khó khăn. Chính quyền Trung Quốc vì thế đã yêu cầu các cơ sở kinh doanh vẫn phải chấp nhận tiền mặt. Bên cạnh đó là những tranh luận về quyền riêng tư, khi hai tập đoàn công nghệ nắm trong tay gần như toàn bộ lịch sử chi tiêu của hàng trăm triệu người.
Comments
Post a Comment