Chigiri-e là gì? Khám phá nghệ thuật tranh xé giấy của Nhật Bản

Có những loại hình nghệ thuật Nhật Bản gây ấn tượng bởi sự mạnh mẽ và kịch tính. Chigiri-e thì khác. Nghệ thuật này mang một vẻ đẹp nhẹ nhàng và tĩnh lặng.

Được tạo nên từ những mảnh giấy washi được xé cẩn thận bằng tay, Chigiri-e là một loại hình nghệ thuật giấy truyền thống của Nhật Bản, nổi bật với bề mặt mềm mại, những lớp màu chồng lên nhau và cảm giác thủ công rất đỗi bình yên. Thay vì dùng cọ và màu vẽ, người nghệ sĩ tạo nên hình ảnh và cảnh vật bằng cách xếp từng mảnh giấy xé thành nhiều lớp.

Ngay cả những đường mép giấy sau khi xé cũng trở thành một phần của vẻ đẹp ấy.

Hoa nở vào mùa xuân, những phong cảnh êm đềm, chim đậu trên cành, mây lững lờ trôi — Chigiri-e thường ghi lại những khoảnh khắc nhỏ bé, yên bình, lấy cảm hứng từ thiên nhiên và sự chuyển mình của các mùa trong năm.

Ngày nay, ảnh hưởng của Chigiri-e vẫn có thể được bắt gặp trong các sản phẩm văn phòng phẩm hiện đại của Nhật Bản, đặc biệt là phong cách collage, nghệ thuật trang trí sổ tay và cả những thiết kế băng keo lấy cảm hứng từ bề mặt giấy xé.

“Chigiri-e” có nghĩa là gì?

Từ Chigiri-e (ちぎり絵) được ghép từ hai từ trong tiếng Nhật:

• Chigiru (ちぎる) — “xé”

• E (絵) — “bức tranh” hoặc “hình vẽ”

Ghép lại, Chigiri-e có thể hiểu đơn giản là “bức tranh bằng giấy xé.”

Khác với việc dùng kéo để cắt giấy, Chigiri-e sử dụng những mảnh giấy washi được xé hoàn toàn bằng tay. Nhờ vậy, mép giấy có những sợi nhỏ mềm mại, tự nhiên và có thể hòa vào nhau một cách nhẹ nhàng. Chính điều này tạo nên một bề mặt ấm áp, hữu cơ và có chút không hoàn hảo theo một cách rất đẹp.

Chigiri-e truyền thống thường sử dụng giấy washi thủ công của Nhật Bản bởi loại giấy này có những sợi giấy mảnh, độ trong nhẹ và màu sắc phong phú.

Không có hai đường giấy xé nào hoàn toàn giống nhau, vì vậy mỗi tác phẩm đều mang một nét riêng rất nhẹ nhàng.

Lược sử Chigiri-e

Chigiri-e gắn bó sâu sắc với truyền thống làm giấy lâu đời của Nhật Bản.

Người Nhật đã làm ra những tờ giấy washi đẹp đẽ từ nhiều thế kỷ trước. Theo thời gian, các nghệ nhân bắt đầu tìm kiếm những cách sáng tạo khác để khai thác vẻ đẹp của chất liệu và độ mềm của giấy, thay vì chỉ dùng cho viết chữ hay thư pháp. Khi xếp nhiều lớp giấy washi xé lên nhau, họ nhận ra rằng có thể tạo ra những tác phẩm có chiều sâu, chuyển động và cảm xúc mà hoàn toàn không cần đến màu vẽ. Qua nhiều năm, Chigiri-e dần được yêu thích không chỉ như một loại hình nghệ thuật mà còn như một thú vui sáng tạo bình yên, phù hợp với nhiều lứa tuổi.

Ngay cả ngày nay, nhiều người vẫn tìm đến Chigiri-e bởi quá trình này khuyến khích sự sáng tạo chậm rãi và những hoạt động thủ công cần sự tập trung, điều có thể mang lại cảm giác đặc biệt dễ chịu giữa một thế giới số luôn vận động rất nhanh.

Vì sao Chigiri-e lại mang đến cảm giác thư giãn?

Một phần sức hấp dẫn của Chigiri-e nằm ở chính sự nhẹ nhàng trong quá trình thực hiện.

Bạn không cần phải tạo ra những đường thẳng hoàn hảo hay những hình khối thật chính xác. Thay vào đó, bạn từ từ xé giấy bằng tay, xếp các lớp màu lên nhau và để chính bề mặt tự nhiên của giấy dẫn dắt tác phẩm.

Những sợi giấy washi mềm tạo ra các vùng chuyển màu rất tinh tế, khiến bức tranh đôi khi trông như được vẽ bằng màu, dù hoàn toàn không sử dụng đến cọ.

Nhiều người yêu thích Chigiri-e cũng vì những lý do tương tự như khi họ thích viết journal, làm scrapbook hay trang trí planner:

• Khuyến khích những khoảng thời gian sáng tạo chậm rãi hơn

• Mang lại cảm giác dễ chịu khi trực tiếp chạm và làm việc với chất liệu

• Những chi tiết không hoàn hảo nhỏ bé trở thành một phần của tác phẩm

• Cho phép bạn tự do sáng tạo mà không cần tuân theo những quy tắc quá cứng nhắc

Có một niềm vui rất nhẹ nhàng khi nhìn những mảnh giấy tưởng như vụn vặt dần trở thành một hình ảnh đẹp và giàu sức biểu đạt.

Chigiri-e không nhất thiết chỉ làm từ giấy washi

Chigiri-e truyền thống thường được tạo nên từ giấy washi thủ công của Nhật Bản, nhưng một trong những điều thú vị nhất của loại hình nghệ thuật này là nó không nhất thiết phải luôn tuân theo truyền thống.

Ngày nay, nhiều người làm Chigiri-e bằng những loại giấy có sẵn quanh mình — trang tạp chí, giấy bao bì, tờ rơi, sách cũ và thậm chí cả báo.

Mỗi loại giấy lại tạo ra một cảm giác hoàn toàn khác:

• Giấy washi mang lại vẻ mềm mại và tinh tế

• Giấy tạp chí tạo nên những bức collage hiện đại và nhiều màu sắc

• Giấy kraft đem lại cảm giác ấm áp và bề mặt giàu chất liệu

• Giấy báo tạo nên những mảng màu đơn sắc hoài niệm cùng nhiều chi tiết bất ngờ

Chính sự tự do ấy khiến Chigiri-e trở nên gần gũi và mang đậm dấu ấn cá nhân. Bạn không cần những dụng cụ mỹ thuật đắt tiền để bắt đầu — đôi khi chỉ cần một chồng giấy cũ và một chút tò mò là đủ.

Trên thực tế, một trong những nghệ sĩ Chigiri-e được yêu mến nhất Nhật Bản đã trở nên nổi tiếng chính nhờ cách làm như vậy.

Nữ nghệ sĩ Nhật Bản 93 tuổi làm Chigiri-e từ giấy báo

Nghệ sĩ Nhật Bản Setsu Kimura, đến từ Nara, bắt đầu sáng tác Chigiri-e bằng giấy báo khi bà 90 tuổi.

Sau khi chồng qua đời lúc bà 89 tuổi, bà bắt đầu xé và xếp những mảnh giấy báo thành các tác phẩm mô tả chi tiết những khung cảnh đời thường lấy cảm hứng từ cuộc sống hằng ngày.

Các tác phẩm của bà nhanh chóng thu hút sự chú ý trên khắp Nhật Bản nhờ vẻ ấm áp, hài hước và kỹ thuật thủ công đáng kinh ngạc. Dù chất liệu chỉ là những trang báo rất bình thường, những tác phẩm hoàn thiện lại đầy sức biểu đạt và sống động.

Ngày nay, các triển lãm của bà thu hút đông đảo người xem, và tác phẩm của bà cũng đã xuất hiện trong sách cũng như trên các phương tiện truyền thông Nhật Bản.

Có điều gì đó đặc biệt xúc động trong câu chuyện của bà: một chương sáng tạo hoàn toàn mới bắt đầu ở tuổi 90.

Những tác phẩm Chigiri-e của bà nhắc mọi người rằng sáng tạo không thuộc riêng về một độ tuổi, trình độ hay loại chất liệu nào. Niềm vui khi tự tay làm nên một điều gì đó có thể bắt đầu vào bất kỳ lúc nào.

Ngay cả một tờ báo bình thường cũng có thể trở nên đẹp đẽ khi trong đó có ký ức, sự kiên nhẫn và dấu ấn riêng của người làm ra nó.

Theo nhiều cách, triết lý nhẹ nhàng ấy cũng rất gần với tinh thần của việc viết journal, làm collage và những hình thức sáng tạo thường ngày với văn phòng phẩm.