Teruteru Bōzu: Gọi nắng về bằng một nụ cười!
“Ngày mai trời hãy nắng nhé!”
Bạn đã bao giờ nghe câu tiếng Nhật 「明日、天気になあれ！」– Ashita, tenki ni naare! chưa?
Câu nói này có nghĩa là: “Ngày mai trời hãy nắng nhé!” Người Nhật thường nói câu ấy khi mong ngày hôm sau có thời tiết đẹp. Trước một lễ cưới, một buổi trình diễn pháo hoa hay giữa những ngày mưa dầm kéo dài của tháng Sáu, họ có nhiều cách thú vị để gửi gắm mong ước về một bầu trời trong xanh.
Một trong những cách phổ biến nhất là làm teruteru bōzu. Tuy nhiên, trước khi tìm hiểu về nhân vật nhỏ bé này, hãy cùng khám phá một cách dự báo thời tiết cũng rất ngộ nghĩnh của trẻ em Nhật Bản ngày xưa.
.jpeg)
Dự báo thời tiết bằng… chiếc dép?
Một phong tục dân gian thú vị của Nhật Bản bắt nguồn từ chính những đôi dép của trẻ nhỏ.
Ngày xưa, trẻ em thường chơi bên ngoài cho đến tận khi mặt trời lặn. Khi trở về nhà, vì phải cởi giày dép trước khi bước vào bên trong, các em thường tiện chân đá tung đôi dép lên cao.
Trẻ em tin rằng tư thế chiếc dép rơi xuống có thể dự báo thời tiết của ngày hôm sau. Các em cũng thầm mong trời sẽ đẹp để mình lại được tiếp tục ra ngoài vui chơi.
Trong lúc chiếc dép xoay vòng trên không trung, các em sẽ đồng thanh hô:
“Ngày mai trời hãy nắng nhé!”
Sau đó, tất cả hồi hộp quan sát xem chiếc dép sẽ tiếp đất như thế nào:
Nếu chiếc dép rơi ngay ngắn, ngày mai trời sẽ nắng.
Nếu dép nằm nghiêng, trời sẽ nhiều mây.
Nếu dép bị lật úp, ngày mai sẽ có mưa.
Tất nhiên, có lẽ không ít đứa trẻ đã đá đi đá lại nhiều lần, cho đến khi nhận được một “lời dự báo” chắc chắn rằng ngày mai trời sẽ nắng!
Ngày nay, khi không có đủ không gian để tung dép lên trời, bạn có thể nhờ đến một “chuyên gia thời tiết” đáng yêu hơn: teruteru bōzu.
Teruteru Bōzu là gì?
Teruteru bōzu là một con búp bê nhỏ được làm từ giấy hoặc vải, buộc lại bằng dây và thường được vẽ một khuôn mặt tươi cười. Người ta đặt hoặc treo búp bê bên cửa sổ với mong muốn thời tiết sẽ trở nên quang đãng.
Trong tiếng Nhật, teruteru là từ tượng thanh gợi hình ảnh ánh sáng rực rỡ của mặt trời, còn bōzu là cách gọi một nhà sư Phật giáo. Vì vậy, teruteru bōzu đôi khi được hiểu vui là “nhà sư tỏa nắng”.
Ở một số vùng của Nhật Bản, khi muốn cầu mưa, người ta lại làm búp bê bằng giấy đen hoặc treo teruteru bōzu lộn ngược.
Nguồn gốc của búp bê cầu nắng
Teruteru bōzu được cho là bắt nguồn từ một loại búp bê giấy của Trung Quốc, trong tiếng Nhật gọi là sōseijō. Búp bê mang hình dáng một cô gái cầm chổi, bởi người xưa tin rằng chiếc chổi có thể quét sạch những đám mây trên bầu trời.
Phong tục này được truyền đến Nhật Bản vào thời Heian, khoảng năm 794–1185. Theo thời gian, hình dáng cô gái cầm chổi dần biến đổi thành hình ảnh một nhà sư. Sự thay đổi này có thể bắt nguồn từ câu chuyện về một vị tăng nhân nổi tiếng với khả năng cầu được thời tiết tốt.
Ban đầu, teruteru bōzu không được vẽ mặt. Người ta treo búp bê trên cành nam thiên, còn được gọi là trúc thiêng, bởi loài cây này được cho là có khả năng xua đuổi tà ma.
Nếu teruteru bōzu hoàn thành nhiệm vụ và mang đến thời tiết đẹp, người ta sẽ vẽ mặt cho búp bê, rưới rượu sake thiêng lên người nó rồi thả xuống sông để trôi theo dòng nước.
Ngược lại, nếu lời cầu nguyện không linh nghiệm, búp bê đôi khi sẽ bị cắt đầu và vứt bỏ.
Teruteru Bōzu trong văn hóa Nhật Bản
Teruteru bōzu xuất hiện trong nhiều bài thơ và câu chuyện dân gian của Nhật Bản. Đến giữa thời Edo, kéo dài từ năm 1603 đến năm 1868, phong tục treo búp bê cầu nắng đã trở nên phổ biến trên khắp đất nước.
Vào thời Taishō, khoảng năm 1912–1926, một bài hát thiếu nhi về teruteru bōzu cũng được ra đời và nhanh chóng trở nên nổi tiếng.
Lời bài hát có thể được dịch như sau:
Giai điệu của bài hát nghe có vẻ trong trẻo và ngây thơ, nhưng đoạn kết lại khiến nhiều người bất ngờ bởi sự có phần đáng sợ. Điều này cũng phản ánh nguồn gốc cổ xưa của teruteru bōzu: không chỉ là một món đồ thủ công dành cho trẻ nhỏ, mà còn là vật mang theo niềm tin dân gian về thiên nhiên, thời tiết và những lời cầu nguyện.
Ngày nay, teruteru bōzu vẫn thường được trẻ em Nhật Bản làm và treo bên cửa sổ trước những dịp quan trọng như chuyến dã ngoại, lễ hội thể thao hay một ngày vui chơi ngoài trời. Dù có thực sự gọi được mặt trời xuất hiện hay không, khuôn mặt tươi cười của chú búp bê nhỏ bé ấy vẫn đủ sức mang đến một chút hy vọng và niềm vui giữa những ngày mưa.
(Lược dịch theo bài viết của Mai Kawabe trên trang Matcha Japan)
Comments
Post a Comment